تاریخ ملایر
تو را ای کهن بوم و بر دوست دارم

بیماری شپش و درمان آن

بیماری که توسط شپش ها ایجاد می گردد پدیکولوزیس نامیده می شود. شپش ها با تماس نزدیک اشخاص و تماس با اشیایی مانند شانه ٬روسری ٬ کلاه ٬لباس و روکش رختخواب  منتقل می گردند. تشخیص بر اساس دیدن شپش ها یا تخم های آنان است. درمان با لیندان ٬پرمترین یا پاپیراترین مؤثر است.

 

بیولوژی و چرخه زندگی

شپش ها انگلهای اجباری انسان می باشند. شپش ها به عنوان حشرات طبقه بندی می شوند چون شش پا دارند. سه نوع شپش انسانی وجود دارد که عبارت اند از :

 1- شپش انسانی نوع سر

2- شپش انسانی نوع بدن

3- شپش انسانی نوع عانه

هر سه نوع شپش ٬نوع خصوصیات ساختمانی مشابهی دارند. تمام آنها کوچک بوده (کمتر از 2میلیمتر) حشراتی بی بال با سه جفت پا هستند. بزاق و  احتمالا مواد دفعی شپش ها می تواند واکنش ازدیاد حساسیت و التهاب را ایجاد نماید. شپش ها فعال هستند و به سرعت حرکت می نمایند که این مطلب توجیه کننده آن است که چطور می توانند به آسانی منتقل شوند. چرخه زندگی از مرحله تخم تا تخم گذاری حدود یک ماه است و شپش ماده تقریبا روزانه شش تخم یا رشک می گذارد. رشک ها 8/0 میلی متر طول داشته و به سختی به قاعده ساقه موهای نزدیک پوست متصل می گردند که به دلیل فراهم بودن گرمای مناسب برای بیرون آمدن شپش از تخم می باشد.

 

تظاهرات بالینی

 شایعترین نوع شپش ها در بچه ها ٬شپش سر است دخترها بیش از پسرها مبتلا می شوند. شپش سر را می توان در هر جایی از پوست سر یافت  اما شایعترین محل آن پشت گردن و سر و پشت گوش ها می باشد. خاراندن موجب التهاب و عفونت ثانویه باکتریال با جوش چرکی ٬دلمه و برجستگی غدد لنفاوی گردنی می گردد. برجستگی غدد لنفاوی پشت گردن بدون علائم آشکار بیماری ٬از خصوصیات شپش است. معاینه قسمت خلفی پوست سر ٬تعداد کمی از شپش های بالغ و تعداد بسیاری رشک را نشان می دهد. اگر چه شوره سر به آسانی در امتداد ساقه مو جابه جا می شود اما رشک ها به سختی به موها متصل می باشند. تهاجم شپش به مژه ها نیز در موارد بسیاری در بچه ها دیده می شود که در نتیجه انتقال از بچه های دیگر یا از یک فرد بزرگسال با  شپش عانه می باشد.

 

تشخیص

در بیماری که مبتلا به خارش در موضع معینی است اما بثورات جلدی ندارد احتمال ابتلا به شپش مطرح است. دیدن شپش سر و عانه اگر با دقت زیاد صورت گیرد مقدور خواهد بود اما با استفاده از ذره بین دیدن شپش ها و رشک ها به آسانی امکان پذیر است.

 

درمان

استفاده از لیندان ٬پیراترین ٬پرمترین و مالاتیون برای درمان شپش ها مؤثر است . شامپوی لیندان حاوی گاما بنزن هگزا کلرید 1% است که بر شپش و رشک مؤثر می باشد. سر را با مقداری شامپو شستشو داده و پس از 4 دقیقه با آب بشویید و سپس با شانه دندانه ریزی برای کندن رشک ها اقدام شود و سپس 10-7 روز بعد از درمان ٬تکرار شود در صورت استفاده از لوسیون لیندان باید 12 ساعت با موهای آلوده مجاور باشد.

کرم پرمترین 1% نیز برای درمان شپش سر استفاده می شود. مقدار معینی از آن 50- 25میلی لیتر برای اشباع موهای سر کافی است و بعد از ده دقیقه باید شسته شود. اما استفاده از آن برای کودکان زیر دو سال و زنان حامله باید تحت نظر پزشک باشد.

لوسیون مالاتیون (5/0%) توانایی زیادی برای نابودی شپش ها و رشک ها دارد و در درمان شپش سر بسیار مؤثر است . لوسیون مالاتیون روی موهای خشک استفاده می گردد و بعد از 12-8 ساعت شسته شود.

برای خارج کردن رشک ها از مو یکی از ساده ترین روش ها استفاده از سرکه به مدت 15 دقیقه در مجاورت با موهای آلوده با رشک و سپس شانه زدن می باشد. در مواردی که تعداد بسیار زیادی رشک در موها وجود دارد و اقدامات درمانی کاملا موفق نبوده اند از چیدن موها نیز می توان استفاده کرد.

 

موارد منع مصرف شامپوی لیندان عبارت است از:

1-    نوزادان نارس

2-    افراد حساس به مواد متشکله دارو

3-    بیماران با اختلالات تشنجی

 

 

 

گردآوری و تنظیم :  دکتر احسان الله عبدوس